Aardwarmte: al uw vragen beantwoord

We hebben er genoeg van en het is schoon en hernieuwbaar. Wordt aardwarmte dan de nieuwe bron van duurzame energie?

Het binnenste van de aarde is heet: het is er duizenden graden Celsius. Die hitte is deels een restant uit de tijd dat de aarde gevormd werd. Maar de hitte wordt ook nog steeds geproduceerd en wel door radioactieve processen die tot op de dag van vandaag nog in onze planeet plaatsvinden.

Elektriciteit
Die hitte kan op verschillende manieren gebruikt worden. Zo is het mogelijk heet water (of stoom) dat in de aardbodem zit omhoog te pompen. Met dit water of stoom kunnen dan turbines worden aangedreven die stroom opwekken. Vroeger was daar een watertemperatuur van 150 graden Celsius voor nodig. En zulke temperaturen werden eigenlijk alleen maar aangetroffen in landen rondom de Ring van Vuur. Maar tegenwoordig kan het ook met lagere temperaturen. Daardoor is deze methode ook in Europa mogelijk.

Warmte
Maar de hitte kan ook direct gebruikt worden. Bijvoorbeeld om huizen te verwarmen. Het warme water wordt dan opgepompt. Een warmtewisselaar ‘verplaatst’ de warmte van het ‘vieze water’ uit de bodem naar schoon water. Dit schone, warme water wordt afgegeven aan het warmtenet. Het opgepompte water – dat door dit proces weer koud is geworden – wordt weer terug de grond in gepompt.

In Nederland
Hoewel het in Nederland allemaal nog van de grond moet komen, wordt in het buitenland al volop gebruik gemaakt van aardwarmte. Landen als Nieuw-Zeeland en IJsland wekken zo’n dertig procent van hun elektriciteit op met behulp van aardwarmte. En ook in de VS is het een veelgebruikte energiebron. Nederland hoeft niet achter te blijven: uit onderzoeken is gebleken dat ons land ‘warm’ genoeg is om iets met aardwarmte te kunnen doen. Op een diepte van zo’n twee kilometer is het water in onze bodem ongeveer 70 graden Celsius. Te koud om er elektriciteit mee op te wekken, maar warm genoeg om huizen en bedrijfspanden op temperatuur te houden.

De voor- en nadelen
Aardwarmte heeft tal van voordelen. Zo is het een constante bron van energie (in tegenstelling tot bijvoorbeeld wind- of zonne-energie). Het is een hernieuwbare energiebron: het gebruikte water wordt weer terug in de aarde gepompt en kan op een ander moment opnieuw gebruikt worden. En de CO2-uitstoot is zeer beperkt. Er zijn zelfs installaties die helemaal geen broeikasgassen uitstoten. Maar de methode heeft ook nadelen. Zo moet er flink geïnvesteerd worden in een installatie. En elektriciteit opwekken kan alleen op plaatsen die geothermisch actief zijn, anders moet er te diep geboord worden en wegen de kosten niet op tegen de opbrengsten. Het kan bovendien zo zijn dat de installaties tegelijk met het water giftig slib oppompen. Het grootste nadeel – waar op dit moment ook veel onderzoek naar wordt gedaan – is echter de invloed die het oppompen van aardwarmte heeft op de omgeving.

Aardbevingen
Uit onderzoeken is namelijk gebleken dat het op grote diepte aanbrengen van pompen kan leiden tot aardbevingen. In 2006 veroorzaakte een bedrijf dat aardwarmte oppompte nog een beving met een kracht van 3,4 op de Schaal van Richter in Zwitserland. Er ontstond een micro-aardbeving die een grotere breuk activeerde, waardoor het alsnog een voelbare beving werd. Zoiets kan alleen gebeuren als er heel diep geboord wordt, maar het is zeker iets om rekening mee te houden. Tegelijkertijd benadrukken onderzoekers dat alle energiebronnen risico’s met zich meebrengen. “Dammen kunnen breken, olie en gas kunnen bijdragen aan de opwarming van de aarde,” stelt expert Domenico Giardini in een gesprek met Livescience.

Maakt aardwarmte – ondanks die nadelen – een kans? Absoluut. Wereldwijd wordt op deze manier al volop energie opgewekt en nu de fossiele brandstoffen steeds verder opraken en duurder worden, lijkt dit een haalbaar alternatief. Zeker omdat het een stabiele vorm van energie is. Als de zon niet schijnt en de wind niet waait, leveren zonnepanelen en windturbines maar weinig op, maar de aardwarmte blijft. De kans is dan ook groot dat u er op relatief korte termijn met dank aan aardwarmte warmpjes bijzit. De Nederlandse overheid wil in 2020 zeker 275.000 huishoudens middels aardwarmte verwarmen. En dat worden er in de toekomst waarschijnlijk alleen maar meer. Aardwarmte is daarmee een welkome aanvulling op de andere alternatieven voor fossiele brandstoffen.

Bovenstaande foto is gemaakt door pi.zwsk (cc via Flickr.com).

Tweet Leestip: Aardwarmte zorgt dat Groningen er warmpjes bijzit Foutje in de tekst gevonden? Meld het ons!

Bronmateriaal

"Delft Aardwarmte Project" - Delftaardwarmteproject.nl
"Geothermal Power is Heating up Worldwide" - Treehugger.com
Boek: Profiting from clean energy. Door: Richard W. Asplund.
"Earthquake Concerns Shake Geothermal Energy Projects" - Livescience.com
"Verhagen stimuleert boren naar aardwarmte" - Rijksoverheid.nl

Meer info

Rubrieken: Achtergrond, Energie, Nieuws
Trefwoorden: aardbeving, aardwarmte, fossiele brandstof, ijsland, nederland